حسين قرچانلو

276

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

نزد پادشاه مقامى بلند و منزلتى رفيع دارد . بر در خانهء او هر صبح و شام طبل‌خانه ( نوبتى ) فرو مىكوبند . حاكم و ماليات‌بگير نجف اوست . مردم نجف تجارت پيشه‌اند و در اقطار جهان به مسافرت و بازرگانى مىپردازند . « 1 » كربلا . كربلا در هشت فرسخى شمال غربى كوفه مدفن امام سوم شيعيان ، حسين بن على ( ع ) است . در محل همين شهر حسين بن على ( ع ) نوادهء پيامبر اسلام ( ص ) در سال 61 هجرى قمرى با تمام ياران و خويشان خود شهيد شد . از نخستين بانى ساختمان آرامگاه اطلاعى در دست نيست ، ولى طبق قراين در قرن سوم ساختمانى در آنجا وجود داشته است ؛ زيرا به امر متوكل خليفهء عباسى در سال 236 هجرى قمرى قبر آن حضرت را خراب كردند و بر آن آب بستند كه آثار قبر محو شود و مردم را از زيارت آن منع كردند و زائرين را به شكنجه و آزار تهديد نمودند . « 2 » به نوشتهء اصطخرى و ابن حوقل ، كربلا در مغرب فرات و مقابل قصر ابن هبيره قرار داشت ؛ آرامگاهى بزرگ بود كه در ايام سال مردم به زيارت آن مىرفتند . « 3 » معلوم نيست تا چه مدت اين محل خراب باقى ماند ، فقط مىدانيم عضد الدوله ديلمى در سال 368 هجرى قمرى ضريح باشكوهى روى قبر آن حضرت ساخت . « 4 » در سال 407 قبهء آرامگاه امام حسين ( ع ) سوخت ، ولى به نظر مىرسد كه پس از اندك زمانى دوباره آن بقعه را ساختند . « 5 » متأسفانه ياقوت از آرامگاه امام ( ع ) سخنى نگفته ، فقط در ضمن كلام از « حائر » ، كه ديوار گرداگرد آرامگاه آن حضرت ( ع ) بوده ، نام برده است . « 6 » حمد الله مستوفى در قرن هشتم فقط از محيط شهر كه دو هزار و چهارصد گام بوده ، سخن گفته است . « 7 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم و همزمان با حمد الله مستوفى كربلا را ديده در وصف آن مىنويسد : شهر كوچكى است كه نخلستانها اطراف آن را گرفته‌اند و از رودخانهء فرات آبيارى مىشوند . روضهء مقدسهء امام حسين ( ع ) در داخل شهر واقع شده و مدرسه‌اى بزرگ و زاويه‌اى دارد كه در آن به مسافرين طعام

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 184 - 186 . ( 2 ) . الكامل ؛ ج 7 ، ص 55 و نزهة القلوب ؛ ص 32 . ( 3 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 86 و صورة الارض ؛ جزء اوّل ، ص 218 . ( 4 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 85 . ( 5 ) . الكامل ؛ ج 9 ، ص 295 . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 445 . ( 7 ) . نزهة القلوب ؛ ص 32 .